Zaleganie z opłacaniem czynszu najmu to dzisiaj jeden z największych problemów, jakich obawiają się właściciele mieszkań na wynajem. Chcąc go uniknąć, wielu z nich żąda zatem od potencjalnego najemcy przedstawienia zaświadczenia o zarobkach. Poniżej wyjaśniamy, czy taka praktyka jest zgodna z przepisami oraz jaką formę może mieć zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania.
Czym jest zaświadczenie o zarobkach i jakie informacje zawiera?
Zaświadczenie o zarobkach jest to dokument, w którym pracodawca potwierdza na piśmie zatrudnienie oraz wysokość wynagrodzenia swojego pracownika. Dokument ten najczęściej też zawiera następujące informacje:
- gdzie dokładnie jest zatrudniona dany pracownik,
- na jakim stanowisku pracuje,
- jaki ma rodzaj umowy (czy jest to np. umowa stała, czy tylko na czas określony),
- czy jest w okresie wypowiedzenia umowy lub okresie próbnym,
- ile wynosi jego średnie miesięczne wynagrodzenie brutto np. z 3 ostatnich miesięcy,
- czy z jego wynagrodzenia dokonywane są jakieś potrącenia np. na poczet postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika (opcjonalnie, ponieważ nie każde zaświadczenie zawiera taką informację),
- czy zakład pracy jest w stanie likwidacji lub upadłości.
Pracodawca wystawia takie zaświadczenie o zarobkach zazwyczaj na wniosek pracownika i może to zrobić na własnym formularzu lub na druku innej instytucji (np. banku).
Do czego jest potrzebne zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania?
Dostarczenia zaświadczenia o zarobkach najczęściej wymagają banki od osób wnioskujących o kredyt. Pozwala im ono bowiem na jednoznaczne potwierdzenie dochodów potencjalnych kredytobiorców, które decydują o możliwościach finansowych do spłaty zobowiązania kredytowego.
Zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania pełni analogiczną funkcję, ponieważ również służy do weryfikacji najemcy pod kątem finansowym. Pozwala ono bowiem wynajmującemu na sprawdzenie, czy:
- wysokość dochodów wystarczy lokatorowi na pokrycie czynszu najmu oraz innych opłat związanych z eksploatacją mieszkania,
- istnieje ryzyko, że lokator utraci źródło dochodów w czasie trwania umowy najmu np. z powodu zakończenia umowy o pracę lub ze względu na upadłość pracodawcy,
- opcjonalnie czy lokator ma już jakieś zaległości finansowe, przez które jego możliwości do regulowania czynszu najmu mogą być ograniczone.
Powyższe informacje są zatem niezwykle cenne dla wynajmującego, ponieważ pozwalają mu uniknąć ryzyka wynajęcia mieszkania osobie niewypłacalnej i wszystkich związanych z tym konsekwencji. Warto tu bowiem przypomnieć, że obowiązujące przepisy dotyczące ochrony lokatorów nie zawsze umożliwiają wynajmującemu na skuteczne pozbycie się z mieszkania najemcy niepłacącego czynszu.
Przeczytaj: Co można zrobić, jeśli najemca nie płaci czynszu?
Czy właściciel mieszkania może żądać od najemcy zaświadczenia o zarobkach?
Żądanie od najemcy dostarczenia zaświadczenia o zarobkach nie jest jeszcze powszechną praktyką w Polsce, dlatego wśród wielu osób budzi zdziwienie. Jak się jednak okazuje, takie żądanie jest całkowicie legalne. W polskim prawie nie istnieje bowiem żaden przepis, który by tego zakazywał i dotyczy to zarówno zwykłego najmu, jak również najmu okazjonalnego oraz najmu instytucjonalnego.
Warto dodać, że przepisy w zasadzie w ogóle nie regulują kwestii weryfikacji najemcy przed zawarciem z nim umowy najmu. Jeśli natomiast coś nie jest wyraźnie zakazane, to jest dozwolone. Oznacza to, że właściciel mieszkania ma prawo przeprowadzić taką weryfikację i może to też zrobić w dowolny sposób. W tym celu może zatem nie tylko żądać dostarczenia zaświadczenia o zarobkach, ale też np. sprawdzić lokatora w bazach dłużników, czy też poprosić go o okazanie referencji.
Zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania a RODO
Żądanie od najemcy zaświadczenia o zarobkach nie jest też sprzeczne z przepisami RODO, a więc dotyczącymi ochrony danych osobowych. Właściciel mieszkania może bowiem oczekiwać od potencjalnego lokatora dostarczenia takiego dokumentu, o ile istnieje uzasadniony cel przetwarzania danych. W tym przypadku cel jest natomiast uzasadniony, bo jest nim ocena wypłacalności i zdolności do regulowania czynszu.
Dodatkowo jednak wynajmujący musi pamiętać o kilku ważnych zasadach RODO:
- zakres danych pozyskanych od najemcy musi być proporcjonalny do celu – powinny być to więc wyłącznie dane służące do oceny wiarygodności finansowej najemcy;
- najemca powinien dobrowolnie udostępnić swoje dane – wynajmujący nie może go zatem zmusić do dostarczenia zaświadczenia o zarobkach;
- dane są odpowiednio zabezpieczone, a ich przetwarzanie ograniczone czasowo – właściciel mieszkania nie może zatem dopuścić, by zaświadczenie trafiło do postronnych osób i powinien je zniszczyć lub zwrócić najemcy zaraz po zakończeniu umowy najmu.
W jakiej formie najemca może udokumentować swoje dochody?
W celu udowodnienia swoich dochodów i możliwości finansowych do regulowania czynszu najmu najemca może tak naprawdę dostarczyć właścicielowi mieszkania różne dokumenty. Mogą nimi być bowiem np.:
- zaświadczenie o zarobkach od pracodawcy – jest ono uznawane za najwiarygodniejsze, ale mogą go dostarczyć głównie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę;
- wyciągi bankowe potwierdzające wpływ dochodów na konto (np. z ostatnich 6 miesięcy) – są one akceptowane także przez banki, ponieważ zazwyczaj widnieją w nich dane nie tylko na temat wysokości miesięcznego wynagrodzenia, ale także dane pracodawcy jako nadawcy przelewu oraz czasami też informacje o rodzaju umowy;
- umowa będąca podstawą uzyskiwania dochodów – może być to umowa o pracę, umowa cywilnoprawna, czy też kontrakt, o ile widnieją w nich informacje na temat wysokości dochodów;
- PIT za ostatni rok – dokument ten pokazuje roczne dochody i zazwyczaj przedstawiany jest przez osoby prowadzące własną działalność gospodarczą;
- oświadczenie o dochodach – potencjalny najemca sporządza je samodzielnie, dlatego jego wiarygodność jest najmniejsza.
Warto pamiętać, że nie każdy jest w stanie dostarczyć zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania, ponieważ może to uniemożliwiać forma zatrudnienia lub sposób zarabiania na życie. Właściciel mieszkania powinien zatem to uwzględnić i wymagać od lokatora dostarczenia takiego dokumentu, który będzie dostosowany do jego sytuacji zawodowej. W ten sposób do tego wymogu podchodzą także banki, które udostępniają swoim klientom zazwyczaj wiele możliwości udokumentowania dochodów.
Czy najemca ma prawo odmówić przedstawienia zaświadczenia o zarobkach?
Wiele osób nie chce ujawniać wynajmującemu szczegółowych informacji na swój temat, zwłaszcza przed zawarciem umowy najmu i jest to po części zrozumiałe. Taki wynajmujący jest przecież najczęściej zupełnie obcą osobą, a więc wobec której naturalnie ma się ograniczone zaufanie.
Oczywiście najemca ma prawo odmówić przedstawienia właścicielowi mieszkania zaświadczenia o zarobkach, a także innych dokumentów potwierdzających dochody. Ma do tego prawo, ponieważ nie istnieją przepisy, które nakładałyby na niego taki obowiązek. W takiej sytuacji musi się jednak liczyć z konsekwencjami. Jeśli bowiem właściciel mieszkania nie jest w stanie dokonać weryfikacji lokatora pod względem finansowym, ma prawo odmówić zawarcia z nim umowy najmu lub zaproponować dodatkowe zabezpieczenia np.:
- wyższą kaucję – w świetle przepisów może mieć ona równowartość nawet 12 czynszów;
- poręczenie osoby trzeciej – zapewnia ono właścicielowi mieszkania możliwość dochodzenia swoich roszczeń także od poręczyciela;
- weksel in blanco – ułatwia on wynajmującemu dochodzenie roszczeń od nierzetelnego lokatora, ponieważ przyśpiesza postępowanie sądowe i egzekucyjne;
- najem okazjonalny – jego elementem jest oświadczenie najemcy o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, co również ułatwia wynajmującemu odzyskanie zaległego czynszu w postępowaniu komorniczym.
Na takie dodatkowe zabezpieczenia umowy najmu najemca oczywiście również nie musi się zgodzić i wówczas właściciel mieszkania może definitywnie odmówić podpisania z nim umowy. Obie strony mają bowiem tak naprawdę pełne prawo chronić swoje interesy i godzić się wyłącznie na takie warunki najmu, jakie im odpowiadają.
Przeczytaj: Adres do umowy najmu okazjonalnego – najważniejsze zasady i wymagania
Przeszukaj bazę 1504 okazji na zakup mieszkania na ListaPrzetargow.pl »
Zdjęcia: Pexels.com