Wśród wielu form zabezpieczenia umowy najmu weksel in blanco cieszy się wciąż dużą popularnością. Za jego stosowaniem przemawia prostota, niski koszt oraz możliwość szybszego dochodzenia roszczeń od najemcy. Warto jednak wiedzieć, jak działa weksel in blanco przy umowie najmu, ponieważ rozwiązanie to ma też pewne wady.
Co to jest weksel?
Weksel jest to papier wartościowy, który służy do zabezpieczania różnego rodzaju wierzytelności. Poprzez złożenie podpisu na tym dokumencie dłużnik wekslowy zobowiązuje się bowiem bezwarunkowo do zapłaty określonej kwoty pieniężnej (tzw. sumy wekslowej) na rzecz wierzyciela wekslowego (tzw. remitenta). Istotne znaczenie ma tutaj słowo „bezwarunkowo”, ponieważ oznacza, że konieczność zapłaty wynika wprost z weksla, a nie z umowy, której weksel był zabezpieczeniem.
Dłużnikiem wekslowym może być między innymi:
- wystawca weksla – wystawia on wówczas weksel własny, w którym zobowiązuje się do zapłaty określonej sumy pieniędzy;
- trasat – występuje on przy wekslu trasowanym i wówczas jest osobą, której wystawca weksla (trasant) zleca dokonanie zapłaty;
- awalista – jest to poręczyciel, który poprzez swój podpis na wekslu gwarantuje spłatę zobowiązania;
- wyręczyciel – jest to osoba trzecia, która spłaca weksel za dłużnika, stając się później jego wierzycielem.
Jako papier wartościowy weksel może też podlegać obrotowi, a zatem prawa z weksla można przenosić na inne osoby (przez tzw. indos lub cesję). Innymi słowy, wierzyciel może przekazać weksel innemu podmiotowi, który wówczas zyskuje prawo dochodzenia roszczeń od dłużnika wekslowego.
Szczegółowe zasady wystawiania i stosowania weksla reguluje ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe.
Czym jest weksel in blanco?
Weksel in blanco (inaczej weksel niezupełny) jest specyficznym rodzajem weksla, ponieważ w chwili wystawienia nie zawiera wszystkich informacji. Najczęściej brakującym elementem jest kwota do zapłaty, którą wierzyciel uzupełnia dopiero w momencie, gdy dłużnik nie wywiąże się z umowy.
Warto tu wyjaśnić, że weksel in blanco zazwyczaj zabezpiecza wykonanie umowy i powstałe na jej podstawie przyszłe zobowiązania pieniężne. Przykładem tutaj jest choćby umowa kredytu lub właśnie umowa najmu, przy których zaległość może powstać, ale nie musi. Sama kwota takiej zaległości może być też bardzo różna w momencie powstania, bo może obejmować np. określoną liczbę nieuregulowanych czynszów najmu, czy też dodatkowo sumę niezapłaconych rachunków za media.
Czym jest deklaracja wekslowa?
Podpisanie się na wekslu in blanco jest dla dłużnika dość ryzykowne, ponieważ w przyszłości wierzyciel może w nim wpisać w zasadzie dowolną kwotę do zapłaty. Właśnie dlatego przepisy przewidują, że weksel in blanco powinien być uzupełniony na podstawie porozumienia zawartego między wystawcą weksla a remitentem. Takie porozumienie może mieć też dowolną formę, jednak najczęściej ma postać tzw. deklaracji wekslowej.
Deklaracja wekslowa jest to nic innego jak dokument, w którym określone są warunki wypełnienia weksla in blanco. Zwykle precyzuje ona następujące kwestie:
- co jest podstawą weksla (np. umowa najmu);
- warunki, od których spełnienia zależy prawo wypełnienia weksla (np. brak terminowej zapłaty czynszu najmu za trzy miesiące);
- maksymalną kwotę, jaką można wpisać na wekslu;
- termin zapłaty sumy wekslowej;
- opcjonalnie obowiązek powiadomienia wystawcy przez remitenta o zamiarze lub wypełnieniu weksla.
Co ważne, treści deklaracji wekslowej nie regulują przepisy, jednak dla bezpieczeństwa dłużnika powinny znaleźć się w niej co najmniej takie zapisy, jakie wymieniliśmy wyżej. Dzięki temu dłużnik może skuteczniej się bronić w sądzie w sytuacji, gdy wierzyciel uzupełni weksel bezpodstawnie lub wpisze w nim zawyżoną kwotę do zapłaty.
W jaki sposób weksel in blanco zabezpiecza umowę najmu?
Przy umowie najmu weksel in blanco zabezpiecza interesy wynajmującego, ponieważ zapewnia mu szybszą ścieżkę dochodzenia roszczeń od najemcy na drodze sądowej. Jeśli bowiem najemca zaprzestanie regulować czynsz, może skierować przeciwko niemu na podstawie weksla pozew do sądu w trybie nakazowym. Tryb ten natomiast jest znacznie szybszy od standardowego trybu i ułatwia uzyskanie nakazu zapłaty.
Co więcej, nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla staje się też natychmiast wymagalny po upływie ustawowego terminu od dnia jego doręczenia dłużnikowi. Wynajmujący może go zatem od razu przekazać do komornika, by ten odzyskał od najemcy zaległe należności w postępowaniu egzekucyjnym.
Przeczytaj: Co można zrobić, jeśli najemca nie płaci czynszu?
Jak prawidłowo wystawić weksel in blanco przy umowie najmu?
Weksel in blanco przy umowie najmu zazwyczaj wystawia najemca. Wbrew pozorom nie musi takiego dokumentu sporządzać na druku urzędowym, lecz może to zrobić na zwykłej kartce papieru. Taki weksel in blanco powinien jednak zawierać co najmniej następujące elementy:
- tytuł „weksel”;
- datę i miejsce wystawienia weksla;
- przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;
- dane remitenta, na którego rzecz ma być dokonana zapłata;
- termin płatności;
- miejsce płatności;
- podpis wystawcy weksla.
Do powyższego weksla in blanco przy umowie najmu warto też dołączyć deklarację wekslową. Wzór takiej deklaracji przedstawiamy poniżej, jednak należy pamiętać, że jej treść powinny uzgodnić ze sobą strony umowy.
DEKLARACJA WEKSLOWA
sporządzona w dniu …………………………………. w …………………………….
Ja, niżej podpisany/a:
Wystawca weksla: …………………………………………………….………….. (imię i nazwisko / nazwa, adres, PESEL / NIP)
niniejszym oświadczam, że w związku z zawarciem umowy najmu z dnia …………………………………., dotyczącej lokalu położonego w …………………………………………………………………….., wręczyłem/am:
Remitentowi: …………………………………………………………………….. (imię i nazwisko / nazwa, adres)
weksel własny in blanco, wystawiony na zabezpieczenie roszczeń wynikających z ww. umowy najmu.
§ 1. Upoważnienie do wypełnienia weksla
Upoważniam remitenta do uzupełnienia weksla in blanco poprzez wpisanie:
- sumy wekslowej odpowiadającej wysokości wymagalnych i niezapłaconych roszczeń wynikających z umowy najmu, w szczególności z tytułu:
a. zaległego czynszu,
b. opłat eksploatacyjnych,
c. odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu,
d. kosztów usunięcia szkód w lokalu,
e. innych należności przewidzianych umową najmu, - daty płatności weksla,
- miejsca płatności weksla.
§ 2. Ograniczenie kwoty
Suma wekslowa nie może przekroczyć kwoty …………………………. zł (słownie: ……………………………………………………………………………….).
§ 3. Warunki wypełnienia
Remitent jest uprawniony do wypełnienia weksla wyłącznie w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy najmu przez wystawcę weksla.
§ 4. Postanowienia końcowe
Wystawca oświadcza, że znane są mu skutki prawne wynikające z wystawienia weksla in blanco oraz niniejszej deklaracji wekslowej.
Deklaracja została sporządzona w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.
Podpis wystawcy weksla:
……………………………………………………………….
Podpis remitenta (opcjonalnie):
………………………………………………………
Kiedy weksel in blanco jest nieważny?
Chcąc dochodzić roszczeń na podstawie weksla in blanco, najpierw wierzyciel musi go wypełnić i powinien to zrobić zgodnie z deklaracją wekslową. Dopiero wypełniony weksel in blanco staje się wekslem zwykłym (zupełnym) i uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty oraz dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
Warto tutaj pamiętać, że weksel może być nieważny, jeżeli:
- nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez przepisy zawarte w Prawie wekslowym,
- został uzupełniony niezgodnie z deklaracją wekslową,
- wierzyciel zrzekł się roszczenia,
- dłużnik zawarł ugodę z wierzycielem,
- doszło do przedawnienia weksla in blanco – ma to miejsce po upływie 3 lat od dnia wpisania w nim kwoty płatności.
Czy weksel in blanco bez deklaracji wekslowej jest ważny?
Co ciekawe, brak pisemnej deklaracji wekslowej nie powoduje, że weksel in blanco staje się nieważny. Innymi słowy, bez takiej deklaracji wierzyciel wciąż ma prawo dochodzić swoich roszczeń z weksla. W takim przypadku treść porozumienia stron można jednak określić na podstawie okoliczności wręczenia weksla in blanco. Chodzi tu przede wszystkim o treść stosunku podstawowego, czyli np. treść umowy najmu, której zabezpieczeniem był weksel.
Warto też wiedzieć, że jeśli dłużnikiem wekslowym jest konsument, wierzyciel przy dochodzeniu od niego roszczeń w postępowaniu sądowym musi obowiązkowo przedstawić nie tylko weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, ale właśnie także umowę, z której wynika roszczenie zabezpieczone wekslem.
Jakie są zalety i wady weksla in blanco przy umowie najmu?
Weksel in blanco jest dzisiaj najczęściej stosowany do zabezpieczania umów najmu nieruchomości zawieranych z firmami. Można go jednak wykorzystywać także przy najmie mieszkań osobom fizycznym, ponieważ nie wyklucza tego Ustawa o ochronie lokatorów. Za zastosowaniem tej formy zabezpieczenia umowy przemawiają liczne zalety weksla in blanco i korzyści dla obu stron umowy najmu.
Zalety weksla in blanco przy umowie najmu:
- brak dodatkowych kosztów – wystawienie weksla in blanco nie wiąże się z żadnymi opłatami, poza ewentualnym notarialnym poświadczeniem podpisu, które kosztuje około 20 zł netto;
- prosta procedura – ustanowienie zabezpieczenia wekslowego nie jest skomplikowaną czynnością, choć w niektórych przypadkach warto skonsultować się ze specjalistą np. prawnikiem;
- skuteczność zabezpieczenia umowy najmu – głównie dzięki możliwości skorzystania przez wynajmującego z przyśpieszonej procedury uzyskania sądowego nakazu zapłaty;
- dobry sposób na zwiększenie wiarygodności najemcy – wystawienie weksla jako dodatkowego zabezpieczenia umowy może mu ułatwić wynegocjowanie korzystniejszych warunków najmu np. niższej kaucji.
Przed zdecydowaniem się na zabezpieczenie umowy najmu wekslem in blanco warto jednak wziąć pod uwagę także wady tego rozwiązania.
Wady weksla in blanco przy umowie najmu:
- pewne ograniczenia w dochodzeniu roszczeń z umowy najmu – weksel in blanco ułatwia jedynie dochodzenie zaległości finansowych, natomiast nie pomaga w eksmisji nierzetelnego lokatora;
- ryzyko nieważności lub nieskuteczności weksla – powodem tego mogą być nawet z pozoru błahe błędy formalne jak np. nieprawidłowe oznaczenie remitenta, czy też wadliwy podpis wystawcy weksla;
- ryzyko sporu prawnego – przyczynić się do tego może choćby niewłaściwie sporządzona deklaracja wekslowa, która pozostawi zbyt wiele możliwości interpretacyjnych i spowoduje wydłużenie postępowania sądowego;
- negatywny odbiór przez najemców – weksel in blanco rodzi ryzyko nadużyć przez wynajmującego, dlatego budzi obawy wśród najemców.
Podsumowując, weksel in blanco jest dobrym sposobem zabezpieczenia umowy najmu, ale nie jest to rozwiązanie doskonałe. Przed jego zastosowaniem warto więc dokładnie przeanalizować jego zalety i wady oraz wziąć po uwagę także jego alternatywy jak np. kaucję, poręczenie osoby trzeciej, umowę najmu okazjonalnego, czy też akt notarialny o dobrowolnym poddaniu się egzekucji.
Przeczytaj również: Zaświadczenie o zarobkach przy wynajmie mieszkania. Czy można go żądać od najemcy?
Przeszukaj bazę 1504 okazji na zakup mieszkania na ListaPrzetargow.pl »
Zdjęcia: Pexels.com